Społeczeństwo

STOŁY OBYWATELSKIE

Od ponad roku wśród opozycji ulicznej karierę robi mebel zwany „stołem” lub „stolikiem”. Pojawił się przed wyborami samorządowymi, a jego poszczególne modele brały nazwy od dzielnic Warszawy. Były Stoliki Praskie, Mokotowskie, Wawerskie czy Ursynowskie. Gdziekolwiek się pojawiły, nie pozostawiały przechodniów obojętnymi.

Anna Dołgolewska

Stół lub „Stolik” to wydarzenie zorganizowane przez grupę demokratycznej opozycji ulicznej, będące rodzajem kameralnego zgromadzenia publicznego o charakterze informacyjno-edukacyjnym. Prekursorem „Stolików” były PIKOD-y, czyli Punkty Informacyjne KOD. W miarę jak nasilała się dokonywana przez obecną władzę awanturnicza i cyniczna dewastacja Polski, stawało się jasne, że nie wystarczą tłumne marsze protestacyjne i manifestacje oburzenia. Niezbędne stało się wyjście na ulicę z bieżącą informacją i reakcją na to, co z naszym krajem i fundamentami jego demokratycznego ustroju robi obecna władza.

„Wolna Praga”

„Stoliki” – najpierw pod nazwą „Stołów Obywatelskich” – zostały wymyślone i zainaugurowane przez dziewczyny z “Wolnej Pragi”. Ich wyposażeniem był widoczny z daleka namiot, megafon, czyli „szczekaczka”, działająca unplugged Ibiza – sprzęt nagłaśniający, który pokochała zbuntowana ulica oraz przenośny mikrofon. Do akcji stolikowych zarezerwowano sobotnie przedpołudnia w okolicach bazarków i domów handlowych.

Zaopatrzeni w zdobywane lub opracowywane przez siebie ulotki oraz informacje przekazywane przez mikrofon, już na rok przed wyborami samorządowymi prascy ulicznicy rozpoczęli pracę na rzecz budowy lokalnego społeczeństwa obywatelskiego. Nawiązali współpracę z samorządowcami dzielnicy, sondując dla nich opinię praskiej ulicy i szczycąc się pozyskaniem na uliczne spotkania z mieszkańcami takich gości jak obecny prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski czy posłowie Marcin Święcicki, Marcin Kierwiński, Michał Szczerba i Adam Szłapka. Latem i jesienią przed wyborami samorządowymi „Wolna Praga” organizowała od trzech do czterech “Stolików” miesięcznie. Przykład był zaraźliwy i zaczęły pojawiać się kolejne inicjatywy.

„Demokraci z Mokotowa”

W styczniu 2018 r. połączone siły aktywistów południowych dzielnic Warszawy skupiły się pod wodzą „Demokratów z Mokotowa”, powołanych do życia przez nieżyjącego już Piotra Ruszczewskiego. Bazując na doświadczeniach „Wolnej Pragi” Demokraci zapoczątkowali uliczną profrekwencyjną kampanię samorządową na terenie Mokotowa, Ursynowa i Wilanowa.

Samorządowe „Stoliki Mokotowskie” zdobyły popularność równą praskim, przy czym miały swoją specyfikę. Korzystano nie tylko z gotowych materiałów opracowanych m.in. przez Fundację Batorego i komitet wyborczy Koalicji Obywatelskiej. Zaangażowani w Stoliki opracowali własne ulotki skierowane bezpośrednio do mieszkańców dzielnic i stolicy. Stolikowy mikrofon był do dyspozycji samorządowych gości, m.in. burmistrza dzielnicy Mokotów i zaprzyjaźnionego z opozycją uliczną przewodniczącego klubu Platformy Obywatelskiej w Radzie m.st. Warszawy Jarosława Szostakowskiego. Nawiązaliśmy intensywny kontakt z kandydatami na przyszłych radnych.

W szczycie kampanii „Stolik” był w każdym z pięciu okręgów wyborczych na Mokotowie, promując startujących kandydatów. W ten sposób zaangażowani w powodzenie stolików stali się partnerem dla nowych władz samorządowych dzielnicy, które obecnie zwracają się do nich o sygnalizowanie problemów, którymi powinni się zająć. Uliczna krzątanina – jak we wszystkich innych dzielnicach – nie ograniczała się do sobotnich „Stolików”. W tygodniu ludzie rozlepiali plakaty, roznosili ulotki o każdej porze dnia i nocy, naklejali wlepki.

„EuroWawer”

Mocno zaangażowana w ustawianie „Stolików” jest grupa opozycji ulicznej z Wawra, współpracująca blisko z „Wolną Pragą”. Jeszcze w czasach formalnej przynależności do KOD w 2017 roku rozpoczęła organizację samodzielnych stolików od obrony Puszczy Białowieskiej, a w 2018 r. zaangażowała się w kampanię samorządową. Złożona z kilku osób grupa „EuroWawer” ma wyjątkowo rozległe pole działania, obejmujące kilka podwarszawskich miejscowości: Międzylesie, Legionowo, Mińsk Mazowiecki, Józefów, Wesołą, Falenicę. Przed wyborami samorządowymi wawerskie „Stoliki” prowadziły kampanię profrekwencyjną, m.in. skutecznie promując rekomendowaną przez “ODnowę” kandydatkę na stołeczną radną Joannę Dymowską. Joanna jest obecnie pierwszym człowiekiem opozycji ulicznej we władzach samorządowych stolicy.

„Stoły Europejskie”

Ledwie minęły „Stoliki” samorządowe, a już na początku roku powstał pomysł stworzenia skoordynowanych „Stołów Europejskich” w Warszawie i okolicy. Siły połączyły warszawskie grupy opozycji – „Demokraci z Mokotowa”, „EuroWawer” i “Grupa Akcja Mazowsze”. Ta ostatnia znana jest z organizowania słynnej w całej Polsce cotygodniowej „Literiady” przed Pałacem Prezydenckim.

W okresie niespełna trzech miesięcy (od 23 lutego do 18 maja 2019 roku) udało się zorganizować dwadzieścia dwa stoły na Pradze, Mokotowie, Ochocie, Żoliborzu, w Śródmieściu, Wawrze i Legionowie. Ustawiano też „Stoliki” specjalnie dla dzieci. Bywały soboty, w których „stawiano” po trzy „Stoły” w mieście i okolicy!

Sporym problemem było zaopatrzenie w materiały informacyjne. Materiały na pierwsze “Stoliki” opracowane były przez opozycję uliczną, gdyż instytucje i organizacje pozarządowe – przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Warszawie czy Fundacja Batorego – nie śpieszyły się z pomocą, a Komitet Wyborczy Koalicji Europejskiej potrzebował czasu na opracowanie materiałów wyborczych. „Wolna Praga” zaczęła szukać wsparcia m.in wśród europosłów. Wspaniale zareagował walczący o ponowny wybór Michał Boni, który dostarczył na „Stoliki” 20 tysięcy ulotek. Część ulotek pochodziła od Jarosława Szostakowskiego oraz Kongresu Obywatelskich Ruchów Demokratycznych. „Przypinki” ufundowała “ODnowa” – “Obywatelska Demokracja Nowa.

Z czasem organizatorzy „Stołów” zasypani zostali tysiącami profesjonalnie wydanych opracowań, broszurek i ulotek oferujących wiedzę o działaniu Unii Europejskiej, ulotkami kandydatów na europosłów z Koalicji Europejskiej. Gościem „Stołów Europejskich” byli najaktywniejsi na ulicy kandydaci koalicji: Michał Boni, Kamila Gasiuk-Pihowicz i Danuta Huebner.

Finał nie oznaczający końca

18 maja na placu Zamkowym odbył się ostatni „Stół Europejski” zorganizowany przez wszystkie zaangażowane w tę inicjatywę grupy. Pod dwoma parasolami, z potężnym nagłośnieniem i utworem Pawła Celińskiego „Będą wybory” dokonano podsumowania akcji, ale także prowadzono rozmowy o nowych inicjatywach przed jesiennymi wyborami do Sejmu i Senatu. Opozycja uliczna nadal będzie działała tak, aby trafić z obywatelskim przesłaniem o świadome i odpowiedzialne uczestnictwo w kształtowaniu narodowej i społecznej egzystencji do wszystkich, w tym tych obojętnych, nieufnych i niechętnych.


fot. od góry:
1. Warszawski Stół Europejski, pl. Zamkowy, 18 05 2019,fot. Beata Chojnacka
2. Pierwszy Stolik Obywatelski grupy Wolna Praga, 27 01 2018, fot. Nasze Czasopismo
3. Stolik Obywatelski grupy Demokraci z Mokotowa pod przewodnictwem Piotra Ruszczewskiego, 13 10 2019, fot. Wiesław Piasecki
4. Stolik Europejski Grupy EuroWawer 30 03 2019, fot. Joanna Migut, “EuroWawer”
5. Warszawski Stół Europejski na placu Zamkowym 18 05 2019, fot. Beata Chojnacka
6. Stół Europejski 27 04 2019, fot. Wiesław Piasecki
„Nasze Czasopismo” nr 06-07-08/2019