Prawo

ULGA MELDUNKOWA

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 126) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku są przychody uzyskane z odpłatnego zbycia budynku mieszkalnego, jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takich nieruchomościach bądź prawach do nich. Niezbędne jest zameldowanie podatnika na pobyt stały przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy przed datą zbycia. Zwolnienie ma zastosowanie do przychodów podatnika, który w terminie 14 dni od dnia dokonania odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa majątkowego, złoży oświadczenie w urzędzie skarbowym właściwym dla jego miejsca zamieszkania, że spełnia warunki do zwolnienia.

Zwolnienie miało zastosowanie łącznie do obojga małżonków i obowiązywało od 1 stycznia 2007 r. do końca 2008 roku. Skorzystała z niego znacząca liczba podatników. Jak wynika z ich skarg, część z nich (15 proc.) nie złożyła wymaganego oświadczenia, co potwierdza raport Najwyższej Izby Kontroli. Urzędy Skarbowe, dokonując – przed okresem upływu przedawnienia – weryfikacji zwolnień podatkowych uznały, że takim osobom zwolnienie nie przysługuje i zażądały uiszczenia podatku od uzyskanych przychodów ze zbycia praw w wysokości 19 proc., wraz z odsetkami i naliczonymi karami. Żądanie skierowane było niejednokrotnie do ludzi starszych, żyjących z emerytury, dla których kwota zobowiązania przekracza możliwości finansowe i wywołuje życiowe dramaty.

Art. 2 Konstytucji RP stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Przepis szczególne wymogi stawia ustawodawcy w zakresie prawidłowej legislacji. Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej, ustawa powinna wyczerpująco regulować daną dziedzinę spraw. Niezbędne jest, aby określony przepis prawa w całości przedstawiał zamiar ustawodawcy. Uregulowanie istotnej kwestii lub odesłanie do innego przepisu może stanowić swoistą pułapkę legislacyjną, wywołującą niekorzystne skutki prawne dla adresatów norm prawnych. Stan taki, w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, jest niedopuszczalny, gdyż stanowi naruszenie zasady pewności i bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania do państwa.

Sformułowanie zawarte w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych narusza wyżej podane zasady, gdyż zasadnicza część zamiaru ustawodawcy – uzależnienie zwolnienia od złożenia oświadczenia – jest zawarta nie w przepisie wyrażającym zwolnienie, ale w innym, do którego jest jedynie odesłanie. W przedstawioną pułapkę legislacyjną wpadły także osoby wykonujące zawód zaufania publicznego, jakimi są notariusze. Jak wynika z nadsyłanych skarg, nie informowali oni przyszłych podatników zawierających umowy zbycia wskazanych w przepisie nieruchomości i praw o obowiązku złożenia oświadczenia, chociaż mieli taki obowiązek.

W mojej ocenie Minister Finansów, w celu naprawienia
błędu ustawodawcy, może na podstawie ustawy – Ordynacja podatkowa – wydać:

1. rozporządzenie o zaniechaniu poboru podatku od podatników, którzy w okresie od 1 stycznia 2007 r. do końca 2008 roku zbyli nieruchomości i prawa określone w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli byli zameldowani w budynku lub lokalu wymienionym na pobyt stały przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy przed datą zbycia, ale nie złożyli oświadczenia, że spełniają warunki do zwolnienia.

2. rozporządzenie, przedłużające podatnikom, którzy dokonali odpłatnego zbycia nieruchomości w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r., termin do złożenia oświadczenia, że spełniają warunki do zwolnienia określonego w ustawie o podatku dochodowym, liczony na koniec trzydziestego dnia od daty ogłoszenia rozporządzenia.

ANDRZEJ ZALESKI


„Nasze Czasopismo” nr 09/2017
rys. Tadeusz Krotos