Społeczeństwo

SENIORZY POTRZEBUJĄ NOWYCH MIESZKAŃ

Programy budownictwa mieszkaniowego nastawione były dotychczas albo na ogólne zwiększenie liczby mieszkań, albo na ich budowę dla grupy wiekowej 30 – 45 lat. Konieczne jest jednak uwzględnianie potrzeb innych grup wiekowych, w szczególności seniorów.

Włodzimierz Witakowski

 

Nasze potrzeby mieszkaniowe zmieniają się w zależności od tego, na jakim etapie życia się znajdujemy. Inne są bowiem oczekiwania i możliwości młodego człowieka, dopiero wchodzącego w życie, a zupełnie inne – członka wieloosobowej rodziny. Z punktu widzenia potrzeb mieszkaniowych wyróżniamy zatem pięć rodzajów gospodarstwa domowego (GD):

1. Wyjście z domu rodzinnego – jednoosobowe GD;
2. Wstąpienie w związek małżeński, brak dzieci – dwuosobowe GD;
3. Rozwój rodziny – wieloosobowe GD;
4. Opuszczenie domu przez dzieci – dwuosobowe GD;
5. Śmierć jednego z małżonków – jednoosobowe GD z wariantem: niepełnosprawność – GD bez możliwości samoobsługi.

Rzeczywiste potrzeby mieszkaniowe są więc zmienne. Należy zatem odejść od modelu „mieszkania na całe życie” i przyjąć inny model zaspokajania potrzeb. W 2011 r., jak wynika z Narodowego Spisu Powszechnego, w miastach odsetek małych jedno- i dwuosobowych GD przekraczał 55 proc. Odsetek ten obecnie wynosi ok. 60 proc. To głównie seniorzy, w części zaś studenci i młode osoby na progu kariery życiowej.

Model zaspokajania potrzeb

Podstawą polityki i gospodarki mieszkaniowej powinien stać się następujący model (gdzie: P. – przeznaczenie, R. – rozwiązanie techniczne, L. – lokalizacja, I. – inwestorzy).

 

1. Najem pokoju (jedna lub dwie osoby).

P. jednoosobowe (ew. dwuosobowe) GD, osoby młode, spożywające główny posiłek poza mieszkaniem,
R.  – mieszkanie wielopokojowe: pokoje + łazienka(i) + kuchnia (możliwość przygotowania prostych posiłków), + ew. pokój dzienny (telewizja i in.);
– domy akademickie, internaty, pensjonaty (parametry jw. + stołówka/restauracja i pomieszczenia do nauki)
L. poza ścisłym centrum, lecz w rejonach o dobrze rozwiniętej komunikacji zbiorowej;
I. prywatni, samorządy lokalne (zakwaterowanie uczniów i studentów, wychowanków domów dziecka, ofiar klęsk żywiołowych i in.).

 

2. Najem samodzielnego mieszkania

P. dwuosobowe (niekiedy jednoosobowe) GD, osoby młode, początkowo bez dzieci;
R. mieszkanie jedno- lub dwupokojowe w budynku wielorodzinnym;
L. poza ścisłym centrum, lecz w rejonach o dobrze rozwiniętej komunikacji zbiorowej;
I. prywatni, a także samorządy lokalne (mieszkania komunalne i socjalne, zakwaterowanie specjalistów spoza terenu, ofiar klęsk żywiołowych i katastrof budowlanych).

 

3. Pierwsze mieszkanie własne lub spółdzielcze

P. dwuosobowe (także jednoosobowe lub wieloosobowe) GD, rodziny młode, niekiedy z dziećmi;
R. mieszkanie dwupokojowe (niekiedy także trzypokojowe) w budynku wielorodzinnym;
L. dowolna, lecz w niewielkiej odległości od infrastruktury społecznej – przedszkole, szkoła (infrastruktura może podążać za budownictwem mieszkaniowym);
I. prywatni (deweloperzy), spółdzielnie mieszkaniowe.

 

4. Dom lub rodzinne mieszkanie własne.

P. wieloosobowe GD, rodziny z dziećmi;
R. dom (segment) lub mieszkanie wielopokojowe w budynku wielorodzinnym; W przypadku zabudowy jednorodzinnej wartym rozpropagowania jest przyjęte
w Słowacji rozwiązanie – budowa „asymetrycznego” domu dwurodzinnego, w którym obok dużego mieszkania znajduje się małe. Początkowo wynajmowane,
później służy jako samodzielne mieszkanie dla dorosłego dziecka, także po założeniu rodziny. Po wyjściu z domu pozostałych dzieci i pojawieniu się wnuków na
stępuje zamiana – rodzice przechodzą do mniejszego mieszkania, większe odstępując następnemu pokoleniu.
L. poza ścisłym centrum, w pobliżu szkół i przedszkoli, z łatwym dostępem do terenów sportowo-rekreacyjnych;
I. prywatni (mieszkańcy i deweloperzy), spółdzielnie mieszkaniowe, a także samorządy lokalne (rodziny wielodzietne, rodzinne domy dziecka).

 

5. Mieszkanie trzeciego wieku.

P. dwu- i jednoosobowe GD, osoby w wieku poprodukcyjnym;
R.  – mieszkanie dwu- lub trzypokojowe (niekiedy „półtorapokojowe”) w budynku wielorodzinnym, dobrze wyposażenie techniczne, w tym winda; możliwość obsługi mieszkańców o obniżonej sprawności (sprzątanie, zakupy, obsługa pielęgniarska i inne), możliwość rozszerzenia o dalsze funkcje wymienione niżej;
– pensjonaty – parametry jw., rozszerzone o bar-restaurację, klub-kawiarnię, sale ćwiczeń, pracownie i inne;
L. peryferyjna, z łatwym dostępem do usług medycznych, kompleksów zieleni, terenów sportowo-rekreacyjnych i do komunikacji zbiorowej (mało kłopotliwy dojazd do centrum);
I. prywatni (mieszkania na własność i na wynajem), spółdzielnie, a także samorządy lokalne (zakwaterowanie osób zwalniających większe mieszkania komunalne w dzielnicach centralnych).

 

Budynek dla seniorów – propozycja programu

Istnieją w Polsce domy opieki, lecz nie ma budynków dla seniorów – budynków wielorodzinnych czy pensjonatów przeznaczonych dla osób trzeciego wieku. Tego typu budynki istnieją w Szwecji (np. w Upplands Väsby), czy też w formie pensjonatowej w Niemczech (np. w Bad Pyrmont), jak też w USA (w szczególności na Florydzie). Konieczne jest rozpoczęcie takiego budownictwa również w Polsce, w pierwszym etapie w dużych miastach, poza centrum.

W wymienionych krajach budynki takie przeznaczone są wyłącznie dla seniorów. Wydaje się jednak, że ze względów społecznych w Polsce należałoby realizować budynki dla mieszkańców o zróżnicowanej strukturze wiekowej, gdzie seniorzy stanowiliby 50 – 70 proc. mieszkańców. Mieszkańcami młodszymi mogą być członkowie rodzin seniorów czy też osoby związane z obsługą.

W budynku (zespole budynków) dla seniorów powinien obok mieszkań znaleźć się towarzyszący program społeczny, w tym:

a) restauracja / stołówka;
b) klubo-kawiarnia + biblioteka;
c) gabinet rehabilitacji / sala fitness;
d) gabinet medyczny (dyżury pielęgniarskie, lekarskie);
e) pokoje rekreacyjne (majsterkowanie, zajęcia plastyczne, prace ręczne);
f) pralnia, suszarnia;
g) ew. gabinet kosmetyczny (fryzjer, manicure, pedicure);
h) pokój MOPS;
i) kiosk – recepcja;
j) ew. pokoje gościnne (wynajem przyjezdnym rodzinom i innym);
k) parking lub garaż.

W przypadku większego zespołu budynków społeczny program towarzyszący może być rozszerzony – np. o przychodnię lekarską (zamiast gabinetu), aptekę czy sklep spożywczy.Ze względu na koszty programu społecznego budynek (zespół budynków) powinien mieścić nie mniej niż 50 – 60 mieszkań. Budynek powinien być pozbawiony barier architektonicznych, wyposażony w windy (dojście do wind bez schodów), umożliwiać poruszanie się na wózkach inwalidzkich. Zwarta bryła budynku i dobra izolacja termiczna powinny zapewniać energooszczędność budynku. Współczesne wyposażenie techniczne powinno być projektowane z myślą o niskich kosztach eksploatacji. Preferowana forma to spółdzielnia mieszkaniowa, choć możliwe są także inne formy prawne, jak np. TBS, a nawet budynek komunalny (dla osób zajmujących dziś duże lokale komunalne bez wygód).


„Nasze Czasopismo” nr 5/2018
fot. pixabay.com